Het einde van het financieel systeem
De huidige crisis is niet meer dan een symptoom. Net zoals het teveel aan schulden een symptoom is. Helaas vraagt nagenoeg niemand zich af wat de patiënt ziek maakt.
In een eerdere nieuwsbrief vertelde ik je hoe banken geld creëren uit het niets. Wanneer een bank geld uitleent, komt er vers geld in omloop.
Maar het geld dat banken creëren, is niet helemaal hetzelfde als “fysiek” geld. Voor iedere euro nieuw geld dat banken zo creëren, ontstaat er namelijk een schuld. Schulden circuleren zo als geld.
Het systeem is briljant in zijn opzet. Aangezien de banken zelf geld creëren, verdienen deze instellingen nu interest op iedere euro of dollar die circuleert!
En aangezien banken steeds meer geld uitlenen, gaat een groeiend aandeel van het bruto nationaal product naar interestbetalingen. Op deze manier trekt de financiële sector steeds grotere bedragen uit de economie voor eigen profijt.
Maar het systeem heeft echter een aantal beperkingen waardoor het inherent instabiel is.
Fractional reserve banking wil namelijk zeggen dat slechts een beperkt deel van de deposito’s liquide zijn. Je denkt misschien dat je je geld veilig in bewaring geeft maar in feite houdt de bank je geld niet bij. Men bewaart slechts 10% van je kapitaal en leent de rest uit.
Wanneer een te groot aantal spaarders gelijktijdig hun tegoeden opnemen, ontstaat onder het huidige systeem een bankrun.
De banken hebben dat echter opgelost met de oprichting van de Federal Reserve als “lender as last resort”. In 1913 bewerkten de bankiers de overheid om een centrale bank op te richten.
Men speelde het zelfs klaar om de Federal Reserve in handen te krijgen en op deze manier ook de controle over het monetaire beleid te grijpen.
Waarom de overheid het recht om geld te printen in handen van de banken heeft geduwd, blijft tot op de dag van vandaag een raadsel. Het was in ieder geval een beslissing die toenmalig president Woodrow Wilson later betreurde.
De bankiers kregen hun centrale bank waardoor ze mekaar uit de shit konden helpen bij een bankrun.
Maar een andere beperking van het systeem is veel ernstiger. Het garandeert namelijk dat het systeem vroeg of laat moet imploderen onder het eigen gewicht.
Aangezien het geld in omloop nagenoeg gelijk is aan alle schulden, is er niet voldoende geld om de interesten op deze schulden te betalen. Vandaar dat er ieder jaar voldoende nieuw geld in omloop moet worden gebracht.
Maar aangezien nieuw geld in omloop brengen, eigenlijk ook betekent nieuwe schulden creëren, zijn er grenzen aan dit systeem. Er is maar een beperkte hoeveelheid schulden die gedragen kan worden door een maatschappij.
De banken hebben de limieten van het systeem getest door geld te lenen aan mensen zonder inkomen, job of bezittingen maar dit is zoals je weet niet goed bevallen.
We zitten nu aan het einde van het huidige financiële systeem, al probeert men nog op alle mogelijke manieren de schulden verder op te drijven (kijk maar naar de schulden van sommige landen).
Nu de geldhoeveelheid niet verder kan stijgen omdat het onmogelijk is de wereld nog dieper in de schulden te steken, is het “game over” voor het huidige financieel systeem.
Dat er een te groot gedeelte van “echt” geld (bijvoorbeeld onze deposito’s) uitgeleend wordt door de banken is iedereen het wel mee eens. Maar ik vind het niet een representatief verhaal. Een representatief verhaal vertelt ook de voordelen van dit zelfde systeem, maar vooral ook de nadelen van een systeem dat “echt” geld NIET of veel minder zou uitlenen!
Stel je eens voor. Het is 1975. Al het “echte” geld wordt op een spaarrekening gestort of omgezet in goudstaven. De banken “hebben het licht gezien” en besluiten om maar een heel klein gedeelte van dit echte geld uit te lenen. Wat gebeurt er dan?
1) Innovatie houdt op te bestaan:
Alle kleine ondernemers met een goude idee hebben geld nodig om hun bedrijf en product te vermarkten. Daarvoor moeten ze leningen afsluiten. Maar, tja, de banken hebben weinig geld te vergeven omdat ze heel zuinig zijn en voor het weinige dat ze uitlenen vragen ze een hoge vergoeding (er is immers een klein aanbod en een grote vraag). Dit zal de economische motor een doodsteek bezorgen. Er is dan minder groei en minder werk en dus ook minder belastinggeld. Hoe ziet de werkgelegenheid er dan in 2009 uit? wat dacht u van de AEX stand? En, oja, hoe gaan we nog allemaal een huis kunnen kopen als er te weinig geld bestaat om uit te lenen? Wat gebeurt er dan met de huizenprijzen als niemand een huis wil/kan kopen… Ga zo maar door.
2) Geld op een bank zetten is niet aantrekkelijk meer!!
Waarom krijgt u spaarrente van uw bank? Omdat hij het gebruikt om er geld mee te verdienen en een gedeelte van dat geld aan u terug te geven. Maar, tja, als hij weinig van dat geld uitleent dan krijgt hij ook weinig geld terug en krijgt u dus ook weinig spaarrente. Dus waarom zou u uw geld nog op de bank zetten?
Tot overhoop van ramp zal het tweede geval het eerste geval ook nog versterken waardoor er nog meer geld in een sok verdwijnt en er nog minder geld beschikbaar komt voor groei en innovatie. De benzine motor van de economie wordt dan een ouderwetse stoommachine. Welkom in de middeleeuwen!
Dit is dus de keerzijde van het verhaal. Zonder dit zelfde systeem zouden wij vandaag de dag niet het woord armoede bijna vergeten zijn en had niet iedereen een tweede auto, toegang tot zorg en educatie gehad.
Net zoals met veel dingen in het leven ligt de waarheid in het midden en niet in de extremen. Het valt dan ook allemaal best mee.
PS: de beurs blijft trouwens gewoon doorstijgen hoor…