Aandelen

Junior goudmijn zit op 21 miljoen ounces goud

by Maarten Verheyen in Groeilanden , goud , grondstoffen on April 28th, 2008

Een belegging in NovaGold is eigenlijk vooral interessant voor beleggers die geloven in hogere goudprijzen. Laat ik dus daar maar mee starten.

Goud ging recent voor het eerst boven de $1,000 en doorbrak daarmee met veel overtuiging de high die 28 jaar eerder werd neergezet.

Heeft goud dan nog wel potentieel om verder in prijs op te lopen? Absoluut!

De vooruitzichten voor verdere prijsstijgingen zijn vandaag beter dan ooit, en het lijkt een kwestie van tijd vooraleer goud weer meer dan $1,000 zal kosten … en zelfs koersen van $2,000 tot $3,000 liggen binnen handbereik voor het einde van dit decennium.

Alhoewel de goudprijs in de voorbije maanden de topkoersen van begin jaren tachtig evenaarde, blijft het in feite schromelijk ondergewaardeerd.

Waarom?

Wel, eerst en vooral is $850 vandaag niet meer hetzelfde dan $850 in 1980. Wie in 1980 $850 spendeerde in de supermarkt, krijgt voor datzelfde bedrag vandaag nog amper éénderde aan producten! Je weet wel: inflatie.

De huidige prijs van het goud kan niet zomaar vergeleken worden met de prijs in 1980. Dat is appelen met citroenen vergelijken. Om een getrouw beeld te krijgen van de werkelijk topkoersen die goud in 1980 neerzette, moeten de toenmalige prijs corrigeren voor inflatie waardoor de $850 van toen overéénkomt met … $2276.

Dat is de ECHTE HIGH van het goud. Een prijs die we vast en zeker nog op de koerstabellen zien verschijnen voor het einde van deze bull-market.

Maar laten we even terugkeren naar de fundamentals.

De vraag is niet OF goud een nieuwe high
zal neerzetten, maar WANNEER

De hoeveelheid geld in omloop nam dramatisch toe in de afgelopen 40 jaar. Sinds 1998 alleen zijn er 67% meer dollars in omloop.

Er zijn dan misschien wel meer dollars in omloop maar de hoeveelheid goud bleef onveranderd. Vroeg of laat moet de stijgende geldhoeveelheid resulteren in flink hogere goudprijzen.

En de problemen zijn nog erger. De Verenigde Staten pakt uit met nooit eerder geziene handels- en begrotingstekorten. Tekorten die vandaag gefinancierd worden door buitenlandse investeerders die dagelijks $2 miljard ontlenen aan de VS.

IEDER DAG OPNIEUW!

Maar hoelang zal het duren vooraleer deze investeerders nerveus worden en hun dollars dumpen? De grootste financier van Amerika, de Chinese centrale bank, gaf recent al aan dat het de buitenlandse deviezenreserves wil “diversifiëren”. Concreet denkt men erover om dollars te dumpen … en goud te kopen.

En China is niet de enige centrale bank die de goudreserves wil opdrijven. Heel wat andere landen staan in de rij om de kluizen vol te steken met goudstaven.

Maar het zijn niet alleen beleggers en centrale banken die hun goudaankopen willen verhogen. De stijgende lonen in China en India zorgen ervoor dat een groeiende middenklasse van honderden miljoenen mensen straks voldoende koopkracht heeft om nu en dan wat juwelen te kopen.

In het afgelopen jaar zagen we bijvoorbeeld de vraag naar juwelenen vanuit China met meer dan 30% toenemen. De stijgende vraag beperkt zich zeker niet tot de Aziatische landen alleen. Het met petrodollars gezegende Midden-Oosten koopt juwelen alsof er geen einde aan komt.

De vraag in Saudi-Arabië nam met 19% toe, de Verenigde Arabische Emiraten kochten 10% meer en Egypte verbruikte 15% meer.

Ok, het moet nu voor iedereen duidelijk zijn dat de vraag naar goud de komende jaren verder zal toenemen. En waarschijnlijk sneller dan ooit voorheen.

Maar hoe zit het met de aanbodzijde?

In het afgelopen jaar werd 2100 ton goud gemijnd terwijl juweliers alleen al 2284 ton verbruikten voor de productie van sieraden. Tel daarbij nog eens het goud dat gebruikt wordt in PC’s, GSM’s, satellieten, … en je zit met zware tekorten die niet meteen opgevangen kunnen worden door een stijgende productie.

Voor zover dat al mogelijk mocht zijn. De grotere goudmijnen halen jaarlijks minder en minder goud naar boven. De rijke ertslagen zijn verdwenen waardoor de productiekost van goud omhoog schiet.

Het laaghangend fruit behoort definitief tot het verleden en het goud dat nog in de grond zit, wordt behoorlijk zeldzaam. De productie van goud op het huidige niveau handhaven, blijkt een bijna onmogelijke opdracht. In 2006 werd er dan ook 15% MINDER goud gemijnd dan het jaar ervoor.

Wie denkt dat de hogere goudprijzen afgeremd zullen worden met hogere goudproductie, denkt beter snel iets anders!

Een exploderende vraag … en dalend aanbod. Je hoeft geen economie gestudeerd te hebben om te begrijpen dat dit alleen maar kan leiden tot stijgende prijzen.

De beste manier om te profiteren
van exploderende goudkoersen?

Wat dacht je van een kleinere goudmijn die één van de grootste gouddeposits in de wereld bezit? Ik heb het hier over NovaGold’s “Donlin Creek”.

Donlin Creek ligt het Zuidwesten van Alaska en bestrijkt een gebied van 10,900 hectare. NovaGold bezit 50% van het project, de ervaren mijner Barrick Gold heeft de rest in handen.

Tot op heden heeft men via een uitgebreide exploratieprogramma maar liefst 29 miljoen ounces goud in kaart kunnen brengen. Alleen al in 2007 voegde men zo maar eventjes 12 miljoen ounces toe aan de resources.

Onder het huidige exploratieprogramma kan men dit aantal waarschijnlijk uitbreiden naar 40 tot 50 miljoen ounces. Het is dan ook niet overdreven om te stellen dat niemand zoveel ounces goud op één plaats heeft zitten, dan NovaGold.

Donlin Creek zou jaarlijks een productie van 1,9 miljoen ounces kunnen realiseren, waardoor men in één klap één van de tien grootste goudproducenten van de wereld wordt!

De 29 miljoen ounces goud die men momenteel in de grond heeft zitten, hebben aan de huidige goudprijzen een in situ waarde van bijna $30 miljard.

Maar NovaGold is meer dan Donlin Creek alleen. Eén van de projecten die dit jaar al in productie gaat, is Rock Creek. Het gaat hier om een kleinere deposit van 2 miljoen ounces goud die jaarlijks een 100,000 ounces zal produceren.

Rock Creek kan jaarlijks $25 tot $30 miljoen aan cash flow realiseren, hetgeen het risicoprofiel van het aandeel toch een beetje naar beneden haalt. De waarde van Rock Creek alleen ligt waarschijnlijk tussen de $100 miljoen en de $200 miljoen, als we vergelijken met andere goudproducenten van dezelfde grootte.

En een laatste project waar ik het even over wil hebben, is Galore Creek. NovaGold heeft ook hier een uitstekende partner gevonden in Teck Cominco die 50% bezit.

Wie de koersgrafiek van NovaGold bekijkt, kan niet om de koershalvering van het aandeel in november 2007 omheen. De schuldige voor de koersdreun, zijn de sterk gestegen constructiekosten voor Galore Creek.

Deze vielen veel hoger uit dan verwacht waardoor het project niet meer voldoende rendabel bleek. De constructie werd dan ook voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Men bekijkt momenteel echter wel nog een aantal alternatieven die sterke kostenbesparingen kunnen opleveren. Het probleem zit vooral in de smeltende ijskappen die de mijn tijdens de zomer onder water zetten.

Een oplossing kan zijn om het water via een tunnel om te leiden naar een rivier. De waterkracht kan dan zelfs nog gebruikt worden om goedkoop stroom te generen!

Dat men Galore Creek niet zomaar wil opgeven, ligt nogal voor de hand. Met 7,3 miljoen ounces goud en maar liefst 8,9 miljard pond koper heeft de mijn een gigantisch potentieel.

En zelfs al is het niet rendabel met de huidige metaalprijzen, kan het nog altijd winstgevend worden bij hogere koersen. De bijna 70%-koersdaling waarmee beleggers het aandeel bedachten, lijkt ons dan ook sterk overdreven.

Zelfs indien we de waarde van Galore Creek op nul zetten en NovaGold enkel en alleen waarderen op basis van Donlin Creek, is de huidige koers zondermeer ondergewaardeerd.

Kijken we even naar het aandeel dat NovaGold zelf heeft in een aantal projecten, dan kunnen we concluderen dat men 21 miljoen ounces goud bezit, 5,2 miljard pond koper en 78 miljoen ounces zilver.

De huidige marktwaarde bedraagt iets minder dan $800 miljoen waardoor je het goud koopt voor minder dan $40 per ounce en je er de omvangrijke koper- en zilver resources zo bij krijgt.

Het is misschien nog interessant om te weten dat Barrick Gold in 2006 al ééns een bod deed van $16 per aandeel op NovaGold en met een kluitje in het riet werd gestuurd. Te laag.

Vandaag zitten we aan iets meer dan $7 per aandeel terwijl NovaGold de bestaande resources alleen maar verder heeft uitgebreid.

Maak dan ook van de huidige koersen gebruik om het aandeel in portefeuille te nemen. We blijven koper beneden $8,5.

NovaGold kan je hier opvolgen

Werelds snelst groeiende automarkt

by Maarten Verheyen in Zonder categorie on April 22nd, 2008

Amper 7 Indiërs op 1000 bezitten vandaag een eigen wagen. Maar als we analisten mogen geloven zal India de komende jaren de snelst groeiende automarkt van de wereld kennen.
De voorbije jaren zorgde de overheid alvast voor 5846 kilometer aan extra snelwegen. En het stopt hier niet, want men heeft nog eens $88 miljard vrijgemaakt om de wegeninfrastructuur verder uit te bouwen.

India is vandaag nog steeds één van de armste landen van de wereld. Het bruto nationaal product per inwoner bedraagt amper meer dan $700.

Maar het potentieel is enorm. De gemiddelde leeftijd is nauwelijks 25 jaar en de middenklasse kan de komende 2 decennia toenemen van 50 miljoen naar 450 miljoen.

De groei moest de afgelopen vijf jaar, met 9% per jaar, alvast niet onderdoen voor China.

Een aantal ondernemers hebben als geen ander hiervan weten te profiteren. Maar liefst 36 Indiërs maken vandaag deel uit van de prestigieuze FORBES-lijst. Van de tien rijkste mensen van de wereld, komen er dan ook 4 uit India!

En één van hen heeft alvast grootste plannen. Hij zorgt op zijn 70ste voor één van de opmerkelijkste prestaties in de autogeschiedenis: een auto van $2,500.

De “Tata Nano

Wat je mag verwachten de komende 10 jaar

by Maarten Verheyen in Zonder categorie , value investing on April 15th, 2008

Beleggers in aandelen hebben nog steeds veel te hoge verwachtingen over de rendementen die ze de komende 10 jaar kunnen realiseren.

Algemeen wordt zowat aangenomen dat aandelen minimaal 10% per jaar zullen opleveren. Tenminste, dat is toch wat je bankier je graag wil laten geloven terwijl je intekent op hun nieuwste aandelenfonds.

De return van aandelen wordt bepaald door 2 factoren:

koerswinst + dividendrendement.

Qua dividendrendement moet je tegenwoordig niet al te veel verwachten natuurlijk. Dividenduitkeringen zijn nog steeds aan de lage kant waardoor het gemiddelde dividendrendement van de S&P500 niet verder komt dan een schamele 2,1%.

Dividenden zijn de laatste 10 jaar een beetje naar de achtergrond verwezen maar historisch gezien zijn ze verantwoordelijk voor 40% van de totale return die beleggers in aandelen mogen verwachten!

Nu we weten hoeveel dividendrendement we mogen verwachten, is het tijd om even te kijken naar de tweede component: koerswinsten.

Hoeveel kunnen aandelen stijgen in de komende 10 jaar? Dat hangt natuurlijk af van de winstgroei van de bedrijven en de waarderingen die beleggers toekennen aan de gerealiseerde winsten (zeg maar de K/W-verhouding).

Eerst en vooral is het belangrijk om te beseffen dat de winsten van bedrijven over langere periodes niet sneller kunnen groeien dan het bruto nationaal product (BNP)

Er zijn natuurlijk wel periodes dat de bedrijfswinsten sneller stijgen waardoor ze een steeds groter deel van het BNP gaan uitmaken maar over de jaren heen kunnen ze natuurlijk niet steeds een groter deel van de koek opeisen.

In de voorbije decennia maakten de bedrijfswinsten gemiddeld 8,8% van het BNP uit. Eigenlijk kan je dat cijfer zo’n beetje vergelijken met de gemiddelde operationele winstmarge die bedrijven realiseerden.

Awel, deze “winstmarge” bedroeg 11,5% in 2007. Dat is meer dan 30% boven het historisch gemiddelde. Wie vandaag van mening is dat bedrijfswinsten de komende 10 jaar sneller zullen groeien dan de economie in zijn geheel, verwacht eigenlijk dat deze winstmarge verder zal oplopen.

Het kan natuurlijk altijd, maar erg realistisch lijkt het me niet. Ik zou eerder verwachten dat de stijgende grondstoffenprijzen de winstmarges zullen aantasten waardoor we op zijn minst terugkeren naar het historisch gemiddelde of misschien zelfs daar nog onder.

Als we uitgaan van een gemiddelde groei van het BNP van 3,5% voor het komende decennia, dan is dat ook meteen zowat de maximale winstgroei voor bedrijven in de komende jaren. En er zal wel niemand verwachten dat de economie de komende jaren sneller zal groeien. Voor 2008 en 2009 zullen we waarschijnlijk al niet veel boven de nulgroei uitkomen.

De laatste parameter die de aandelenreturn beïnvloedt, is de K/W-verhouding. In de periode 1980-2000 zorgden aandelen voor een gemiddelde return van 17%, en de outperformance mag eigenlijk volledig op conto van een oplopende K/W worden geschreven.

De gemiddelde K/W ging van ongeveer 8 in 1980 naar ruwweg 45 in 2000. Dat wil zeggen dat iedere dollar aan bedrijfwinsten begin jaren ‘80 gewaardeerd werd op $8, terwijl diezelfde dollar winst in 2000 op $45 werd gewaardeerd.

De voorbije jaren is de K/W-verhouding al wat teruggevallen maar de gemiddelde K/W voor de S&P500 bedraagt nog steeds een ongezonde 19. Het historisch gemiddelde bedraagt 15 waardoor de huidige waarderingen 26% hoger liggen dan in het verleden.

Goed, het zal ondertussen al wel duidelijk zijn dat aandelenbeleggers ook de komende 10 jaar niet al te veel te verwachten hebben. Maar laten we er even van uitgaan dat de huidige bedrijfswinsten ($71 voor de S&P500) met gemiddeld 3,5% per jaar zullen aandikken. In 2018 betekent dit dat de “winst per aandeel” voor de S&P500 is opgelopen tot precies $100.

Indien de waardering tegen dan is teruggekeerd naar het historisch gemiddelde van 15, noteert de index 1500. Dat is amper 13% hoger dan vandaag!

Beleggers mogen zich de komende 10 jaar dus aan 3,4% rendement per jaar verwachten, bestaande uit 2,1% aan dividendrendement en 1,3% koerswinst.

Ik wil toch even benadrukken dat dit realistische verwachtingen zijn die allerminst uitgaan van een negatief scenario. Het is bijvoorbeeld helemaal niet uitgesloten dat zowel de bedrijfswinsten als de waardering over tien jaar beneden de historische gemiddelden liggen.

Soros laat in zijn portefeuille kijken

by Maarten Verheyen in Forex , Groeilanden , Zonder categorie , kredietcrisis on April 8th, 2008

George Soros, ongetwijfeld één van de grootste speculanten van de afgelopen decennia, stelde vorige week zijn nieuwe boek “The New Paradigm for Financial Markets” voor.
Soros geeft in het boek heel wat inzichten in de huidige crisis en hij is nogal negatief voor het verdere verloop. Je moet weten dat hij in feite met pensioen was en het beheer van zijn omvangrijk vermogen aan anderen overliet.

Maar de huidige crisis is ernstig genoeg om de touwtjes terug volledig zelf in handen te nemen.

Volgens Soros zijn de financiële markten allesbehalve efficiënt maar hebben ze wel de neiging om zelfcorrigerend te werken. Nu en dan loopt het echter uit de hand door wat hij omschrijft als zelfversterkende trends. Deze trends resulteren gewoonlijk in een boom/bust-scenario.

Een zelfversterkende trend vindt plaats wanneer de koersen de fundamentals beïnvloeden.

Laat me dit even illustreren aan de hand van een voorbeeld.

In het eerste halfjaar van dit jaar, worden de afbetalingen van honderden miljarden dollars aan hypotheken “gereset”. Heel wat leningen die in de periode 2005-2007 werden toegekend, maakten immers gebruik van zogenaamde “teaser rates” waarbij leners de eerste 2 jaar slechts gehouden waren aan minimumaflossingen.

Wel, het gros van die leningen zullen in het eerste halfjaar overschakelen naar normale aflossingen die vaak 2 tot 3 keer hoger liggen. Uit cijfers van gelijkaardige hypotheken die reeds eerder “gereset” werden, blijkt dat een groot aantal van deze leningen niet meer terugbetaald worden.

Het gevolg is dat de bank een percentage van de leningen afschrijft en gemiddeld na anderhalf jaar beslag legt op het huis en het op de markt gooit.

Door het stijgend aantal “foreclosures” komen uiteraard de vastgoedprijzen verder onder druk te staan waardoor heel wat Amerikanen met “negative equity” geconfronteerd worden.

Negative equity ontstaat wanneer de waarde van het huis lager ligt dan het uitstaand bedrag van de lening. Iemand die een huis koopt voor $500,000 en dit volledig financiert, zit met $150,000 aan negatief vermogen wanneer zijn huis vervolgens 30% in waarde daalt.

De verleiding voor deze mensen is dan zeer groot om de hypotheekaflossingen te staken en het huis over te dragen aan de bank. Men heeft hier in de VS zelfs een term voor: jingle mail.

En voila, we zitten met een zelfversterkende trend.

De huizenprijzen dalen … waardoor meer mensen met negatief vermogen komen te zitten … hun afbetalingen staken … en vervolgens hun huis overdragen aan de bank. Het huis wordt verkocht en de cirkel kan zich herhalen.

Belangrijk detail is dat Amerikanen contractueel perfect hun aflossingen kunnen staken en hun huis in beslag laten leggen door de bank. Het is de bank die dan met de minwaarde blijft zitten!

Het einde van de crisis is dus nog niet in zicht en 2008 zal bijzonder moeilijk worden. De dalende vastgoedprijzen zullen voor bijkomende afschrijvingen zorgen in de banksector en de consumptie onder druk zetten.

Soros heeft dan ook shortposities op de Amerikaanse dollar, Amerikaanse overheidsobligaties en Amerikaanse en Europese aandelen. Hij zit dan weer long in China, India, de golfstaten en een aantal ondergewaardeerde munten.